Diğer Ücretler [0051]
| Vergi türü bilgisi | |
|---|---|
| Vergi adı | Diğer Ücretler |
| Vergi kodu | 0051 |
Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) vergi türü kodları listesinde 0051 koduyla yer alan “Diğer Ücretler”, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun (GVK) 64. maddesi kapsamında düzenlenen özel bir vergilendirme rejimidir.
Geçmişte basit usule tabi esnafın yanında çalışan işçilerden özel şoförlere kadar birçok çalışanı kapsayan bu vergi türü, 7338 sayılı Kanun ile yapılan köklü reformla 1 Ocak 2022 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmıştır (mülga olmuştur).
Bu rehberde, 0051 vergi kodunun ne anlama geldiğini, geçmişteki vergi karnesi uygulamasını, 2022 yılındaki yasal değişikliği ve güncel vergi mevzuatındaki karşılığını detaylarıyla inceleyebilirsiniz.
Diğer Ücretler (GVK 64) Neydi ve Kimleri Kapsıyordu?
Gelir Vergisi Kanunu’na göre kural olarak ücret gelirleri, işveren tarafından tevkifata (vergi kesintisi / stopaj) tabi tutularak muhtasar beyanname ile beyan edilir. Ancak bazı hizmet erbabının çalışma biçimleri veya işverenlerinin statüsü gereği tevkifat yapılması mümkün değildi.
193 sayılı GVK’nın mülga 64. maddesi uyarınca şu kişiler “Diğer Ücretli” olarak kabul ediliyordu:
- Basit usulde vergilendirilen esnafın yanında çalışanlar: Bakkal, berber, terzi, tamirci gibi basit usul esnafın çalıştırdığı çırak ve kalfalar.
- Özel hizmetlerde çalışan şoförler: Ticari olmayan, şahsi araçlarda hizmet veren özel şoförler.
- Özel inşaat sahiplerinin çalıştırdığı inşaat işçileri: Müteahhitlik faaliyeti kapsamı dışında, şahısların kendi adlarına yaptırdıkları özel konut inşaatlarında çalışan işçiler.
- Gayrimenkul sermaye iradı (kira geliri) sahiplerinin yanında çalışanlar: Apartman görevlisi olmayan, şahsi mülk yönetimi ve temizliği gibi işlerde çalışanlar.
- Danıştay’ın müspet mütalaasıyla Hazine ve Maliye Bakanlığınca bu kapsama alınan diğer çalışanlar.
Vergi Karnesi Sistemi ve Vergilendirme Usulü Nasıldı?
0051 kodlu diğer ücret mükellefiyetinde işveren herhangi bir gelir vergisi stopajı kesmezdi. Vergi doğrudan çalışanın kendi sorumluluğundaydı:
- Vergi Karnesi: Kapsamdaki personelin vergi dairesinden bir “Vergi Karnesi” alması zorunluydu.
- Götürü Matrah: Vergi matrahı, çalışanın gerçekte aldığı maaşa göre değil; takvim yılı başında geçerli olan brüt asgari ücretin yıllık tutarının %25’i olarak kanunla sabit belirlenirdi.
- Vergi Oranı: Safi matrah üzerinden gelir vergisi tarifesinin ilk dilimindeki oran (%15) uygulanarak yıllık vergi hesaplanırdı.
- Ödeme Dönemleri: Tahakkuk eden vergi, her yıl Şubat ve Ağustos aylarında olmak üzere iki eşit taksitte doğrudan vergi dairesine ödenirdi.
7338 Sayılı Kanun ve 2022 Yılındaki Reform
26 Ekim 2021 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 7338 sayılı Vergi Usul Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Türkiye’deki ücret vergilendirmesinde tarihi bir dönüm noktası oldu.
Bu kanunla birlikte:
- GVK Madde 64 Mülga Edildi: 1 Ocak 2022 tarihinden itibaren GVK 64. madde yürürlükten kaldırıldı.
- Asgari Ücret İstisnası (GVK 23/18-a): Tüm ücretlilerin asgari ücrete kadar olan kazançları gelir vergisinden ve damga vergisinden tamamen istisna tutuldu.
- Vergi Karnesi Zorunluluğu Sona Erdi: Diğer ücretliler için uygulanan vergi karnesi alma ve şahsen vergi ödeme zorunluluğu tamamen ortadan kalktı.
Bu düzenlemeyle birlikte basit usule tabi esnafların yanında veya özel hizmetlerde çalışan kişilerin asgari ücrete kadar olan gelirleri vergiden muaf hale getirilmiş ve bürokratik yük kaldırılmıştır.
GİB Sisteminde 0051 Kodu Neden Hâlâ Görünüyor?
Gelir İdaresi Başkanlığı’nın İnteraktif Vergi Dairesi ve Dijital Vergi Dairesi sistemlerinde 0051 kodunun yer almasının temel nedenleri şunlardır:
- Geçmiş Dönem Bakiyeleri: 1 Ocak 2022 öncesi dönemlere ait ödenmemiş diğer ücret vergisi borçlarının, gecikme zamlarının ve vergi cezalarının takibi.
- Sistem Arşiv Kodları: Vergi dairelerinin tarihsel tarh, tahakkuk ve terkin işlemlerinin mevzuata uygun şekilde saklanması.
Günümüzde yeni işe başlayan bir çalışan veya basit usul esnaf çalışanı için 0051 kodlu yeni bir mükellefiyet açılması söz konusu değildir.
İlgili Vergi Türleri ve Bağlantılar
Türkiye’deki güncel vergi türleri ve ücret vergilendirmesi ile ilgili detaylı bilgi almak için aşağıdaki kaynakları inceleyebilirsiniz:
Önemli uyarı
Bu sitede yer alan içerikler siteyi dolu gösterme amacıyla eklenmiş, doğruluğu ve güncelliği teyit edilmemiştir. Herhangi bir konuda danışmanlık vasfı taşımamakta ve tavsiye sunmamaktadır. Bu bilgiler kullanılarak alınan kararlardan doğabilecek herhangi bir sonuçtan sorumluluk kabul edilmez. Kesin ve güncel bilgiler için yetkili mercilere veya uzman danışmanlara başvurmanız gerekir.