Gelir Götürü Ücret [0006]

Gelir Götürü Ücret (0006), Türk vergi mevzuatında geçmiş yıllarda uygulanan ve safi kazancı gerçek usulde defter tutarak belirlenemeyen veya stopaj kesintisi yapılmayan çalışanların ücret gelirlerini vergilendirmek amacıyla kullanılan bir vergi türü kodudur.

Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) sisteminde “0006” koduyla yer alan bu tarhiyat türü, özellikle küçük esnafın yanında çalışan hizmetlilerin ve belirli özel sektör işçilerinin vergilendirilmesinde temel araçlardan biri olmuştur.

Gelir Götürü Ücret Usulü Nedir?

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nda ücretler kural olarak gerçek usulde (işveren tarafından kaynaktan vergi tevkifatı yapılarak) vergilendirilir. Ancak geçmiş dönemlerde, işverenleri defter tutmayan veya tevkifat yapma mecburiyeti bulunmayan işçiler için safi ücret tutarı kanunda belirlenen maktu veya götürü ölçülere göre tespit edilmekteydi.

Bu usulde çalışanlar, her yılın başında bağlı bulundukları vergi dairesine başvurarak vergi karnesi alır ve asgari ücrete endeksli olarak belirlenen götürü matrah üzerinden tahakkuk eden vergiyi öderlerdi.

Götürü Ücret Usulü Kimleri Kapsıyordu?

Geçmiş uygulamada götürü ücret sistemine tabi olan başlıca mükellef grupları şunlardı:

• Kazançları basit usulde (eski adıyla götürü usulde) tespit edilen ticaret erbabının yanında çalışanlar
• Özel hizmetlerde çalıştırılan şoförler
• Özel inşaat sahiplerinin ücretle çalıştırdığı inşaat işçileri
• Gayrimenkul sermaye iradı (kira geliri) sahiplerinin yanında çalışan özel müstahdemler
• Gerçek ücretlerinin tespitine imkan bulunmayan diğer hizmet erbabı

Tarihi Gelişimi ve “Diğer Ücretler” Kavramına Dönüşümü

Götürü ücret uygulaması Türk vergi mevzuatında zaman içinde önemli yapısal değişikliklere uğramıştır:

1. 4369 Sayılı Kanun Düzenlemesi: 1998 yılında yapılan vergi reformuyla “Götürü Ücret” terimi mevzuatta “Diğer Ücretler” başlığı altına alınmış ve Gelir Vergisi Kanunu’nun 64. maddesinde düzenlenmiştir. Sistemde 0006 kodu bu geçiş dönemindeki eski tarhiyatların kaydı için korunmuştur.
2. 7338 Sayılı Kanun ve Asgari Ücret İstisnası (2022): 25 Aralık 2021 tarihli ve 7338 sayılı Kanun ile Türk vergi sisteminde köklü bir reforma gidilmiş; tüm ücretlilerin asgari ücrete kadar olan kazançları gelir vergisinden ve damga vergisinden istisna tutulmuştur (GVK Madde 23/18-a).

Bu reformla birlikte, Gelir Vergisi Kanunu’nun 64. maddesi yürürlükten kaldırılmış (mülga edilmiş), vergi karnesi alma zorunluluğu ve götürü/diğer ücret mükellefiyeti tamamen sona ermiştir.

Güncel Durum: Bugün Ücretler Nasıl Vergilendiriliyor?

Günümüzde artık hiçbir çalışan için “götürü ücret” veya “diğer ücret” kapsamında müstakil bir vergi karnesi ya da tarhiyat uygulanmamaktadır:

• Basit usule tabi esnafın yanında çalışanlar veya özel hizmetliler, asgari ücret tutarını aşmayan gelirleri için hiçbir gelir vergisi ödemez.
• Asgari ücreti aşan kısım için ise standart gelir vergisi tarifesi uygulanır.

Gelir vergisi dilimleri ve yıllık gelirinizin vergi yükü hakkında detaylı bilgi almak için Vergi Dilimleri tablomuzu inceleyebilir veya Vergi Türleri listemizden diğer vergi kodlarını araştırabilirsiniz.