Gelir Götürü Serbest Meslek Kazancı [0005]
| Vergi türü bilgisi | |
|---|---|
| Vergi adı | Gelir Götürü Serbest Meslek Kazancı |
| Vergi kodu | 0005 |
Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) vergi türü kodları listesinde 0005 koduyla yer alan “Gelir Götürü Serbest Meslek Kazancı”, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nda (GVK) 1998 yılına kadar küçük ölçekli serbest meslek erbabı için uygulanmış ve daha sonra yürürlükten kaldırılmış tarihi bir vergilendirme yöntemidir.
Vergi dairelerinin tahakkuk listelerinde veya arşiv kayıtlarında karşılaşılan bu kodun ne anlama geldiğini ve günümüzde serbest meslek kazançlarının nasıl vergilendirildiğini bu rehberde bulabilirsiniz.
Götürü Serbest Meslek Kazancı Neydi?
1998 yılı öncesinde Türk vergi mevzuatında, belirli hasılat veya işletme büyüklüğünün altında kalan küçük serbest meslek sahipleri (teknisyenler, bilirkişiler, sağlık memurları vb.) için “Götürü Usul” uygulanıyordu:
- Matrah Tespiti: Mükellefler Serbest Meslek Kazanç Defteri tutmaz ve belge düzenleme külfetine katlanmazdı. Gelir İdaresi ve Takdir Komisyonları tarafından belirlenen sabit dereceler üzerinden yıllık götürü matrah takdir edilirdi.
- Vergilendirme: Bu götürü matrah üzerinden 0005 koduyla gelir vergisi tahakkuk ettirilirdi.
4369 Sayılı Kanun (1998) ile Götürü Usulün Kaldırılması
22 Temmuz 1998 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 4369 sayılı Kanun ile serbest meslek faaliyetlerinde götürü usul 1 Ocak 1999 tarihinden itibaren tamamen yürürlükten kaldırılmıştır (mülga olmuştur).
Bu tarihten itibaren:
- Serbest meslek kazançlarında “Basit Usul” veya “Götürü Usul” uygulaması sonlandırılmıştır.
- Tüm serbest meslek erbabı (avukatlar, mali müşavirler, doktorlar, mimarlar, mühendisler, yazılımcılar vb.) gerçek usulde vergilendirilmeye tabi tutulmuştur.
Günümüzde Serbest Meslek Kazançları Nasıl Vergilendiriliyor?
Güncel Türk vergi mevzuatında serbest meslek faaliyetleri aşağıdaki esaslara göre yürütülür:
1. Gerçek Usulde Vergilendirme
- Defter-Beyan Sistemi: Serbest meslek erbabı, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın elektronik Defter-Beyan Sistemi üzerinden Serbest Meslek Kazanç Defteri tutar.
- Serbest Meslek Makbuzu (e-SMM): Sundukları hizmet karşılığında elektronik Serbest Meslek Makbuzu düzenlerler.
- Stopaj Kesintisi (%20): Vergi mükellefi olan işletmelere kesilen makbuzlarda GVK 94/2-b maddesi uyarınca %20 gelir vergisi stopajı uygulanır.
- Yıllık Beyanname [0001]: Yıl boyunca elde edilen mesleki kazanç (Hasılat - Mesleki Giderler) takip eden yılın Mart ayında Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi ile beyan edilir. Kesilen %20 stopajlar hesaplanan vergiden mahsup edilir.
2. Özel İstisna Rejimleri
- Telif ve Sanatçı İstisnası (GVK Madde 18): Yazar, mütercim, heykeltıraş, bestekâr ve yazılımcıların ürettikleri eserlerden elde ettikleri kazançlar, kanunda belirlenen tarife sınırına (gelir vergisi tarifesinin 4. gelir dilimi) kadar yıllık beyannameden muaftır. Yalnızca %17 stopaj kesintisi nihai vergi kabul edilir.
- Sosyal İçerik Üreticiliği İstisnası (GVK Mükerrer 20/B): YouTube, sosyal medya içerik üreticileri ve mobil uygulama geliştiricileri; Türkiye’deki bir bankada açtıkları özel hesap üzerinden tahsilat yaparak, banka tarafından kesilen %15 stopaj ile beyanname vermeksizin istisnadan yararlanabilmektedir.
0005 Kodu Neden Hâlâ Görünüyor?
0005 kodu, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın otomasyon sistemlerinde tarihsel arşiv kayıtlarının, 1999 öncesi dönemlere ait dava ve kesinleşmiş alacak takiplerinin yapılabilmesi amacıyla tutulmaktadır. Günümüzde yeni başlayan serbest meslek erbaplarına 0005 kodlu mükellefiyet açılmaz.
İlgili Bağlantılar
Önemli uyarı
Bu sitede yer alan içerikler siteyi dolu gösterme amacıyla eklenmiş, doğruluğu ve güncelliği teyit edilmemiştir. Herhangi bir konuda danışmanlık vasfı taşımamakta ve tavsiye sunmamaktadır. Bu bilgiler kullanılarak alınan kararlardan doğabilecek herhangi bir sonuçtan sorumluluk kabul edilmez. Kesin ve güncel bilgiler için yetkili mercilere veya uzman danışmanlara başvurmanız gerekir.